Оригинальный текст
Ярты төндә уянып,
Йоклый алмый уйланып,
Уйлап яткан уйларны
Таралышкан куйларны
Калай итеп җыяем,
Калай итеп тыяем?
Далалагы камгактай
Әкияттәге йомгактай
Тотып тыеп булмастай,
Ташлап куеп булмастай,
Агым мәллә уйларым,
Сагым мәллә уйларым?
Заманасы заманга,
Яхшылыгы яманга,
Дөреслеге ялганга -
Барысы бергә ялганган!..
Калай итеп сүтәем
Бу чуалган йомгакны?
Калай куып җитәем
Давыл куган камгакты?
Йөрәгемнең кагышы,
Йөрәгемнең сагышы -
Җитмеш җиде яу күргән,
Җитмеш җиде дау күргән
Халкым гына шул минем,
Ялкын гынам шул минем.
Аккан гына каннары -
Идел түгел, дәръя шул,
Чыккан гына даннары -
Иле түгел, дөнья шул.
Ир күңелендә ил булса,
Уйны тарткан улъя шул.
Бүгенгесен уйлаем,
Иртәгәсен буйлаем,
Иртәгәсе ишәккә тип,
Кулым селтәп куймаем,
Кулын селтәп куйган берне
Ишәктер дип уйлаем.
Ай Уралым, Уралым,
Ил саклаган коралым!
Ятып калган төнең бар,
Балкып янган көнең бар.
Телне саклар халкың бар,
Илне зурлар хакың бар.
Салып илнең оранын
Ыргыз, Сәде, Чураным,
Касмарт, Миәс, Сакмарым,
Курган, Кама якларым,
Хәлегезне сорадым.
Тик яхшыга юрадым.
Ил язмышы ирдә икән,
Ил иртәсен уйласын,
Ил иртәсе - ишәккә дип,
Кулын селтәп куймасын;
Туйган җирдә йөрегәндә
Туган җирдән туймасын!
Айкап чыгам, байкап чыгам
Идел, Урал буйларын,
Идел, Урал буйларын.
Ярты төндә уянсам да,
Ни генә дә уйласам да -
Илем, синдә уйларым,
Иртәгәңдә уйларым!..
Русский перевод
В полночь просыпаясь,
Сна лишаясь, размышляя,
Мысли, что лежат во мне,
Словно стадо разбрелось -
Как же их собрать сумею,
Как смирить и удержу?
Будто перекати-поле в степи,
Будто сказочный клубок,
Не удержишь - ускользают,
Не отпустишь - не уйдут,
То ли воля это мыслей,
То ли тоска моя сама?
Век к веку пристёгнут,
Добро к худому,
Правда к лжи -
Все в одно сплелось!..
Как распутать мне
Этот спутанный клубок?
Как догнать мне
Перекати-поле, бурей гнанное?
Стук сердца моего,
Скорбь сердца моего -
Народ мой, видевший
Семьдесят семь войн,
Семьдесят семь бед -
Лишь он мой огонь,
Лишь он мой жар.
Кровь, что текла, -
Не Идель, а море,
Слава, что взошла, -
Не страна, а целый мир.
Если в сердце мужа - Отчизна,
То путь, что мысль ведет, - он и есть.
О сегодняшнем думаю,
Завтрашнее взвешиваю,
Чтоб завтра, сказав «осел»,
Не махнуть рукою,
Чтобы того, кто махнул,
Не считать ослом.
Ой, Урал мой, Урал,
Оружье, что страну хранило!
Есть у тебя ночь, что легла,
Есть день, что ярко горел.
Есть народ, что язык сбережет,
Есть право - Отчизну возвеличить.
Подняв клич страны,
Ыргыз, Сәде, Чура, мои,
Касмарт, Миәс, Сакмар,
Курган, края Камы -
Я спросил о вашем здравии,
Лишь к доброму предсказал.
Если судьба страны в муже,
Пусть думает о завтрашнем дне,
Пусть не махнет рукой,
Назвав завтрашнее ослом;
Ходя по сытым местам,
Не насытится родной землей!
Обхожу, обозреваю
Берега Идела и Урала,
Берега Идела и Урала.
Даже если в полночь проснусь,
Что бы ни думал я -
О, страна, в тебе мои думы,
В твоем завтра - мои думы!..